Darowizna, czyli nieodpłatne przekazanie majątku, jest popularną formą przekazywania środków finansowych, nieruchomości czy innych wartościowych przedmiotów. Jednakże to, co jest często postrzegane jako gest hojności, wiąże się z obowiązkami podatkowymi, które mogą być złożone i różnorodne. W artykule omówimy, jakie są zasady opodatkowania darowizn w Polsce w 2026 roku, kto jest zobowiązany do zapłaty podatku oraz jak uniknąć niepotrzebnych kosztów.
Co to jest darowizna i kiedy się ją opodatkowuje?
Darowizna to akt przekazania własności lub prawa majątkowego na rzecz innej osoby bez oczekiwania na jakąkolwiek zapłatę. Podlega ona opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, który jest regulowany ustawą z dnia 28 lipca 1983 roku. Obowiązek podatkowy spoczywa na osobie obdarowanej, która musi zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego i, w razie potrzeby, uiścić stosowny podatek.
Wysokość podatku zależy od wartości darowizny oraz relacji między darczyńcą a obdarowanym. Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe, które mają różne limity kwotowe zwolnione z opodatkowania. W 2026 roku limity te wynoszą:
- 36 120 zł dla I grupy podatkowej, obejmującej najbliższą rodzinę, taką jak małżonkowie, dzieci czy rodzice,
- 27 090 zł dla II grupy podatkowej, czyli dla dalszej rodziny, jak rodzeństwo rodziców czy pasierbowie,
- 5 733 zł dla III grupy podatkowej, czyli dla osób niespokrewnionych.
Jakie są grupy podatkowe i jakie mają limity?
Podział na grupy podatkowe jest kluczowy dla określenia, czy i w jakiej wysokości zapłacimy podatek od darowizny. Każda z grup ma przypisane inne limity wolne od podatku oraz stawki podatkowe:
I grupa podatkowa
Do tej grupy zaliczamy osoby najbliższe: małżonkowie, dzieci, wnuki, rodzice i rodzeństwo. Osoby te mogą skorzystać z najwyższego limitu wolnego od podatku, który wynosi 36 120 zł. Po przekroczeniu tej kwoty, podatek wynosi od 3% do 7% w zależności od wartości nadwyżki.
II grupa podatkowa
Do tej grupy należą dalsi krewni, tacy jak rodzeństwo rodziców czy małżonkowie rodzeństwa. Limit wolny od podatku to 27 090 zł, a stawki podatkowe wahają się od 7% do 12%.
III grupa podatkowa
Ostatnia grupa obejmuje osoby niespokrewnione i innych nabywców, którzy mogą otrzymać darowiznę do 5 733 zł bez podatku. Podatek w tej grupie wynosi od 12% do 20%, co czyni ją najmniej korzystną pod względem fiskalnym.
Jak zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego?
Zgłoszenie darowizny jest niezbędne, aby uniknąć sankcji finansowych. Proces ten różni się w zależności od grupy podatkowej. Osoby z najbliższej rodziny, które chcą skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, muszą złożyć formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny. W przypadku pozostałych grup podatkowych, obowiązuje formularz SD-3, który należy złożyć w ciągu miesiąca.
Warto pamiętać, że terminowe zgłoszenie pozwala na skorzystanie ze zwolnień oraz uniknięcie dodatkowych opłat.
Jak obliczyć podatek od darowizny?
Podatek od darowizny jest obliczany od nadwyżki ponad kwotę wolną od opodatkowania. Stawki podatkowe różnią się w zależności od grupy podatkowej i wartości darowizny. Dla przykładu:
- I grupa podatkowa: 3% dla nadwyżki do 11 833 zł, 5% dla nadwyżki do 23 665 zł, 7% powyżej tej kwoty.
- II grupa podatkowa: 7% do 11 833 zł, 9% do 23 665 zł, 12% powyżej tej kwoty.
- III grupa podatkowa: 12% do 11 833 zł, 16% do 23 665 zł, 20% powyżej tej kwoty.
Jak uniknąć podatku od darowizny?
Istnieje kilka sposobów, aby legalnie uniknąć płacenia podatku od darowizny:
- Zgłoszenie darowizny w terminie – osoby z najbliższej rodziny mogą skorzystać z pełnego zwolnienia, jeśli zgłoszą darowiznę na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
- Korzystanie z kwot wolnych – pod warunkiem, że darowizny nie przekraczają ustalonych limitów dla danej grupy podatkowej.
- Zwolnienia przedmiotowe – niektóre darowizny, jak te na cele mieszkaniowe, mogą być zwolnione z podatku pod warunkiem spełnienia dodatkowych kryteriów.
Co grozi za niezgłoszenie darowizny?
Brak zgłoszenia darowizny w ustawowym terminie może prowadzić do poważnych konsekwencji. Niezgłoszona darowizna staje się opodatkowana na zasadach ogólnych, co oznacza konieczność zapłaty podatku od całej kwoty darowizny, a nie tylko od nadwyżki. Dodatkowo może to być traktowane jako oszustwo podatkowe, co skutkuje nałożeniem sankcji finansowych sięgających nawet 20% wartości darowizny.
Znajomość przepisów pozwala na uniknięcie niepotrzebnych kosztów oraz stresu związanego z kontrolą skarbową.
Co warto zapamietać?:
- Darowizna to nieodpłatne przekazanie majątku, które podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
- W 2026 roku limity wolne od podatku wynoszą: 36 120 zł (I grupa), 27 090 zł (II grupa), 5 733 zł (III grupa).
- Osoby z najbliższej rodziny muszą zgłosić darowiznę na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy, aby uniknąć podatku.
- Podatek od darowizny oblicza się od nadwyżki ponad kwotę wolną, z różnymi stawkami w zależności od grupy podatkowej.
- Brak zgłoszenia darowizny może skutkować opodatkowaniem całej kwoty oraz sankcjami finansowymi do 20% wartości darowizny.
